wtorek, 27 kwiecień 2010 20:33

B,nai B,rith, czyli Synowie Przymierza w Polsce

Napisane przez

We wrześniu reaktywowana została warszawska loża Polin stowarzyszenia B'nai B'rith, czyli zakonu Synów Przymierza, paramasońskiej organizacji, zdelegalizowanej z mocy dekretu prezydenta Mościckiego w 1938 r. Zdarzenie to miało dość dziwny charakter. Z jednej strony można by sądzić, że chodziło o coś nadzwyczaj ważnego, list z gratulacjami wysłała bowiem kancelaria Prezydenta RP, z drugiej natomiast niemal całkowite milczenie mediów (prócz niektórych mediów prawicowych) kazałoby sądzić, że chodzi o sprawę zupełnie nieistotną. Do tego dochodzi fakt, że informacja o reaktywacji loży pojawiła się najpierw na stronach internetowych ambasady USA, gdzie można było przeczytać, że według władz organizacji, jej głównym celem jest rozwiązanie "sprawy" Radia Maryja oraz doprowadzenie do zwrotu mienia żydowskiego, czego od lat domaga się skrajnie antypolski Światowy Kongres Żydów.

Czym jest organizacja B'nai B'rith, jaka jest jej historia i cele, jakie mogą być powody i konsekwencje jej obecnej reaktywacji w Polsce? Spróbujmy sobie odpowiedzieć na te pytania.

 

Początki B?nai B?rith

Organizacja B?nai B?rith została powołana do życia w 1843 r. w USA przez niemieckiego emigranta żydowskiego pochodzenia Heinricha Jonasa w celu zjednoczenia skłóconych środowisk żydowskich wokół pewnych ogólnych celów, opartych na judaizmie i ideologii racjonalistycznej. Założyciele BB od początku nie ukrywali, że chodzi im o stworzenie organizacji wzorowanej na wolnomularstwie, wykorzystującej jego symbole i obrzędy, jednak, w przeciwieństwie do jego kosmopolitycznego profilu, mającej charakter narodowy, czy, w specyficznym sensie, ?rasowy?, ograniczony do społeczności żydowskiej (zgodnie ze statutem, członkiem BB może zostać tylko osoba, która ma i deklaruje tożsamość żydowską, świecką bądź religijną, opartą na pochodzeniu żydowskim (z ojca lub matki) bądź na konwersji na judaizm). Celem było więc zjednoczenie Żydów, ale nie w sposób dowolny, lecz zgodnie ze zinterpretowanymi w duchu masońskim zasadami talmudycznego judaizmu, mającego liczne cechy zbieżne z oświeceniowym racjonalizmem wolnomularzy. Jak twierdził w 1926 r. Abram Perelman, członek BB: Troska o zachowanie i odnowienie duszy żydowskiej ? oto przyczyny powstania zakonu B?nai B?rith. A troska ta jest naturalnym wypływem z istoty samego żydostwa, która nie znosi asymilacji i widzi w niej niewolnictwo duchowe (cyt. za: L. Chajn, Wolnomularstwo w II RP, Warszawa 1975, s. 519). Wydaje się więc, że słusznie określił BB Nahum Sokołow, nazywając organizację żydowskim zakonem wolnomularskim.
W pierwszych latach istnienia zakon budował swoje struktury, prowadząc działalność charytatywną, filantropijną i edukacyjną (do tego oficjalnie został zresztą powołany jako instytucja dobroczynna). W latach 80. XIX w. w zaczęły powstawać pierwsze loże europejskie, najpierw w Niemczech, następnie w Austrowęgrzech i innych krajach.
W 1913 r. utworzono Anti-Defamation League, stowarzyszenie monitorujące i walczące z dyskryminacją Żydów i rasizmem. W czasie I wojny św. zakon, co ciekawe, poparł Niemcy i prowadził szeroko zakrojoną akcję propagandową przedstawiającą kraj ten jako ofiarę wojny. W okresie międzywojennym BB miał loże właściwie we wszystkich ważniejszych krajach zachodnich, a liczba jego członków wynosiła ok. 80 tys. w 58 krajach (z czego jedna czwarta w Europie). Oprócz regularnych lóż istniały również skupione wokół nich organizacje młodzieżowe, zakony kobiece, biura imigracyjne, zakon miał placówki kulturalne i oświatowe, sanatoria, ośrodki wypoczynkowe etc.

 

B?nai B?rith w Polsce
Pierwsze loże pojawiły się w będącej pod zaborami Polsce jeszcze w XIX w., przy czym większość z nich znajdowała się w zaborze pruskim, pozostałe zaś w zaborze austriackim (nie było żadnej loży na terenie zaboru rosyjskiego). Po I wojnie światowej, w wyniku zmiany sytuacji geopolitycznej, podjęto decyzję o reorganizacji i stworzeniu w nowej Polsce samodzielnej Wielkiej Loży, istniejące loże podlegały bowiem wówczas centrom znajdującym się w różnych byłych krajach zaborczych. Napotkało to na sprzeciw części członków, którzy pragnęli zachować zwierzchnictwo Wielkiej Loży Niemiec, domagając się również pozostawienia języka niemieckiego, jako obowiązkowego w czasie obrzędów i obrad. Ostatecznie jednak w 1923 r. zalegalizowano w Krakowie zakon jako Związek Stowarzyszeń Humanitarnych B?nai N?rith, a rok później powstała, również w Krakowie, Wielka Loża Polski, której prezydentem został adwokat Leon Ader. Pod Wielką Lożę podlegało sześć innych, liczących w sumie ponad 600 członków. W okresie międzywojennym loże prowadziły, zgodnie ze statutem, działalność dobroczynną, powstały wokół nich organizacje młodzieżowe i kobiece, próbowano również, bez powodzenia, wydawać czasopismo. Spory w zakonie dotyczyły przede wszystkim stosunku do syjonizmu, który jako ruch nacjonalistyczny odstawał od wolnomularskiego profilu BB. Problem ów był rzeczywiście trudny do rozwiązania, uwidocznił on zresztą istniejące od samego powstania organizacji napięcie między ponadnarodową ideą masońską, którą zakon przyjął w formie, a narodową ideą żydowską, wyznaczającą niejako treść jego działań. Powstanie syjonizmu zmusiło do zajęcia jednoznacznego stanowiska i opowiedzenia się albo za, albo przeciw żydowskiej idei narodowej, co nie podobało się niektórym członkom, pragnącym zachowania neutralności religijnej i politycznej. Ostatecznie jednak, odkąd w 1925 r. amerykańskie loże oficjalnie poparły syjonizm, również loże polskie, choć nie bez pewnego oporu, opowiedziały się za nim, przewrotnie, w typowo talmudyczny sposób dowodząc, że ma on charakter ?apolityczny?.

 

Akcje i działania
W okresie międzywojennym polskie loże BB prowadziły działania podobne do tych, jakie podejmowały ich odpowiedniki w innych krajach. Zgodnie z programowym hasłem ?Dobroczynność, braterstwo, zgoda?, starano się organizować akcje dobroczynne i charytatywne w celu poprawienia losu najuboższych przedstawicieli społeczności żydowskiej. Finansowano edukację, wypoczynek i lecznictwo biedoty, prowadzono placówki wypoczynkowe i oświatowe. Jak świadczą dokumenty, bogaci członkowie zakonu, adwokaci, lekarze, przedsiębiorcy nie szczędzili pieniędzy na wspomaganie swoich rodaków, zgodnie z ideą narodowej solidarności.
Innym polem działań była tzw. walka z antysemityzmem, przez co rozumiano zwalczanie postaw niechętnych i krytycznych wobec Żydów poprzez akcje propagandowe (np. skierowane przeciw pewnym publikacjom) bądź nawet mobilizowanie loży amerykańskiej do interwencji w polskiej ambasadzie USA. Oprócz tego zakon prowadził również akcje kulturalne promujące kulturę żydowską.
Tego typu działania były zrozumiałe z punktu widzenia taktyki BB, jako nacjonalistycznej organizacji żydowskiej działającej w kraju ze znaczącą mniejszością żydowską, w większości albo niezdolną, albo wrogą wobec asymilacji. Zresztą sama asymilacja była sprzeczna z celami i deklaracjami organizacji, stawiającej interesy ?ogólnożydowskie? zarówno ponad wolnomularskimi celami ?ogólnoludzkimi?, jak też ponad interesami krajów, w których działały jej oddziały (choć, co wynika z dokumentów, polskim władzom BB bardzo zależało na dobrym ułożeniu sobie stosunków z władzami RP).
Zakon formalnie stosował rytuały i symbole typowo masońskie, jednak głosił treści typowo narodowe, zwłaszcza od momentu oficjalnego poparcia syjonizmu. Wywoływało to wewnętrzne napięcie i wpływało na wizerunek samej organizacji, która starała się być zarazem kosmopolityczna i nacjonalistyczna, co w każdym wypadku było przynajmniej częściowo niezgodne z interesem II RP. Trudno więc dziwić się, że ostatecznie, kiedy 22 listopada 1938 r. ogłoszono dekret o rozwiązaniu zrzeszeń wolnomularskich, zaliczono do nich też zakon B?nai B?rith. W ten sposób BB przestała istnieć w Polsce na okres 70 lat.

 

Reaktywacja zakonu
9 września 2007 r. uroczyście otwarto w Warszawie należącą do BB lożę Polin (w języku hebrajskim słowo to oznacza Polskę). Zgodnie z komunikatem ambasady USA, doszło do spotkania ambasadora Victora Ashe z działaczami tej organizacji ? prezydentem BB International Moishem Smithem i wiceprezydentem Danem Mariaschinem ? w trakcie którego omówiono m.in. sprawę ustawodawstwa dotyczącego zwrotu mienia oraz kwestie związane z Radiem Maryja i Telewizją Trwam. Na uroczystości, oprócz wymienionych, obecni byli bracia Michel Zaki z Antibes oraz Witold Zyss z Paryża (inicjatorzy reaktywacji loży), członkowie BB z różnych krajów oraz ambasadorowie USA i Izraela. Z tej okazji prezydent Smith powiedział, że Duma emanuje z tłumnie tu zgromadzonych 37 braci i sióstr, wobec faktu, iż stają się częścią naszej światowej rodziny. Był to moment dumy i zaszczytu, dla mnie osobiście oraz dla wszystkich w B´nai B´rith. Daniel S. Mariaschin dodał zaś, że Otwarcie naszej loży w Warszawie jest wielkim wydarzeniem. Mając na uwadze długą, lecz przerwaną historię B´nai B´rith w Polsce oraz obecne stosunki kraju ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem, a także fakt przynależności do Unii Europejskiej i odradzanie się życia żydowskiego, nasza loża może działać jako ważny uczestnik w szerokiej gamie zagadnień, którymi zajmuje się B´nai B´rith oraz szerszymi planami żydowskimi.
Struktura polskiej loży wygląda następująco. Prezydentem został prof. Andrzej Friedman, znany neurolog, wiceprezydentem prof. Jan Woleński (właśc. Hertrich-Woleński), filozof z Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 60. członek Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli (ściśle związanej z PZPR antyklerykalnej organizacji będącej poprzednikiem Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej), od 2007 roku członek Komitetu Honorowego Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów. Funkcję Sekretarza Generalnego pełni Malka Kafka ze Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich, skarbnikiem natomiast została Alicja Kobus, była działaczka Krajowej Partii Emerytów i Rencistów (przybudówki SLD), startująca w 2005 do sejmu z list Samoobrony. Wśród członków założycieli można znaleźć takie osoby, jak: Łukasz Biedka, Anna Dudziuk, Andrzej Friedman, Lidia Goldberg, Paweł Goldstein, Jan Hartman, Artur Hofman, Sergiusz Kowalski, Stanisław Kowalski, Agnieszka Mildbradt, Krystyna Piotrowska, Lesław Piszewski, Zofia Radzikowska, Michał Samet, ks. Romuald Jakub Weksler-Waszkinel. Obecność zwłaszcza tej ostatniej osoby jest zastanawiająca, gdyż w Deklaracji o Stowarzyszeniach Masońskich z 26 listopada 1983 r., sygnowanej m.in. przez obecnego papieża, Josepha Ratzingera czytamy: Pozostaje jednak niezmieniona negatywna opinia Kościoła w sprawie stowarzyszeń masońskich, ponieważ ich zasady zawsze były uważane za niezgodne z nauką Kościoła i dlatego przynależność do nich pozostaje zakazana. Wierni, którzy należą do stowarzyszeń masońskich, są w stanie grzechu ciężkiego i nie mogą przystępować do Komunii Świętej. Co prawda, władze BB próbują przeczyć masońskiemu charakterowi organizacji (pisząc, że B?nai B?rith nie jest organizacją wolnomularską, choć wykazuje pewne podobieństwa do lóż wolnomularskich), niemniej jednak dotychczasowe działanie zakonu oraz jego historia świadczą jedynie o tym, że mamy tu do czynienia z próbą połączenia idei masońskich z żydowskim nacjonalizmem.

 

Dziwne zachowanie prezydenta
Z okazji reaktywowania loży Kancelaria Prezydenta RP wystosowała do jej władz list gratulacyjny, przeczytany przez obecną na uroczystości Ewę Junczyk-Ziomecką, Podsekretarz Stanu w Biurze Prezydenta, w którym można m.in. znaleźć takie oto stwierdzenia: Blisko 70 lat temu w 1938 r. dekret prezydenta Rzeczpospolitej zakazał działalności B?nai?B?rith w wyniku absurdalnego strachu, niezrozumienia i wprowadzenia w błąd, oraz zarządził nielegalność działalności w Polsce sekcji B?nai B?rith. Dlatego to powinno być rozważane jako symboliczny gest, że ja teraz jestem tutaj przed wami, jako reprezentant Prezydenta Rzeczpospolitej, po to żeby przywitać was i waszą organizację, która po raz drugi otwiera działalność w Polsce.
(?)
Zbigniew Nowicki

Wyświetlony 5528 razy
Więcej w tej kategorii: « Powrót do Rywinlandii Big Brothers »
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.