piątek, 28 styczeń 2011 10:48

Nauka i historia

Napisał

Historia nauki to pouczająca dziedzina. Nie tylko z uwagi na dostarczane informacje, ale również ze względu na udzielną lekcję moralną. Z jednej strony bowiem pokazuje, jak stymulowany wolą wiedzy człowiek od setek czy tysięcy lat konstruuje mniej lub bardziej dziwaczne interpretacje rzeczywistości, z drugiej zaś uświadamia nam, że wszystkie one, prędzej czy później, zostają zastąpione nowymi, w świetle których okazują się błędne.

Jeśli pominiemy nauki formalne ? matematykę i logikę ? oraz filozofię, zmagającą się stale z tymi samymi pytaniami, okaże się, że wszystkie pojawiające się w dziejach teorie naukowe zostały ostatecznie albo porzucone, albo tak głęboko zmodyfikowane, że w niczym nie przypominały swoich przodków. Niezależnie od tego, jak długo wierzono w daną koncepcję, jak wiele na jej korzyść przemawiało argumentów ? teoretycznych i empirycznych ? zawsze dochodziło do momentu, w którym traciła ona zwolenników. Teorie naukowe są bowiem próbami ludzkiej odpowiedzi na to, jak w istocie swej wygląda rzeczywistość, i jako takie dzielą los wszelkich ludzkich wynalazków: są tymczasowe, niedoskonałe i względne. Nadmierne przywiązywanie się do nich, oczekiwanie po nich zbyt wiele bądź czynienie z nich bożków jest więc ryzykowne i może przynieść rozczarowania typowe dla zawiedzionej miłości ? zwłaszcza kiedy atrakcyjne obiekty kultu zmienią się w zramolałe zrzędy, o których wszyscy chcieliby jak najszybciej zapomnieć.

W krótkich perspektywach czasu, w okresie pięćdziesięciu czy nawet stu lat, raptowne zmiany w dziejach nauki zwykle nie są widoczne i panuje przekonanie, że rozwija się ona poprzez dodawanie kolejnych odkryć do bogatego skarbca, z którego nigdy nic nie ubywa. Jednak wystarczy rozszerzyć perspektywę, aby przekonać się, że nie tylko dawno już nie wierzymy w większość rzeczy, w które wierzono dziesięć czy piętnaście pokoleń temu, ale od tamtego czasu samo pojęcie nauki zdążyło się wielokrotnie zmienić. To, co nasi praszczurzy uważali za naukowe, dziś może uchodzić za szarlatanerię i odwrotnie ? nasze aktualne naukowe spekulacje w przeszłości mogłyby zostać potraktowane jako wyraz uprawiania czarnej magii. Dlatego też, wpisując sobie w rubryce ?wyznanie? kategorię ?światopogląd naukowy?, warto zdawać sobie sprawę, że nawet jego skrupulatne aktualizacje nie zmienią faktu, że dla naszych spadkobierców światopogląd ów będzie jedynie wyrazem ciemnoty naszych czasów. Wiedza ludzka bowiem, tak samo jak ignorancja, jest względna, w przeciwieństwie jednak do tej drugiej nie może być absolutna.

(...)

Wyświetlony 1669 razy
Więcej w tej kategorii: « Prawda wychodzi na jaw
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.